Spondylose: oorzaken, symptomen en behandeling
Spondylose is een veelvoorkomende aandoening van de wervelkolom waarbij slijtage en veranderingen optreden aan de tussenwervelschijven, de wervellichamen, de sluitplaten en de tussenwervelgewrichten (facetgewrichten). Deze veranderingen maken deel uit van het natuurlijke verouderingsproces, maar kunnen ook ontstaan als gevolg van andere aandoeningen van de wervelkolom. Hoewel spondylose vooral voorkomt bij ouderen, kunnen ook jongere mensen ermee te maken krijgen.
Wat is spondylose?
Bij spondylose ontstaat geleidelijke slijtage van de wervelkolom. De tussenwervelschijven verliezen vocht en elasticiteit, waardoor ze minder goed schokken kunnen opvangen. Daarnaast kunnen de sluitplaten van de wervels en de kleine gewrichten tussen de wervels veranderen. Het lichaam probeert deze slijtage soms te compenseren door extra bot aan te maken. Deze botuitsteeksels, ook wel osteofyten genoemd, kunnen de bewegelijkheid beperken en in sommige gevallen op zenuwen drukken.
Vormen van spondylose
Er worden twee vormen van spondylose onderscheiden:
- Primaire spondylose: hierbij is geen duidelijke oorzaak aan te wijzen. Deze vorm ontstaat voornamelijk door natuurlijke slijtage van de wervelkolom en komt het vaakst voor, vooral bij ouderen.
- Secundaire spondylose: deze vorm ontstaat als gevolg van een andere aandoening of afwijking van de wervelkolom, zoals de ziekte van Scheuermann, een eerdere rugblessure, een hernia of langdurige overbelasting.
Symptomen van spondylose
De klachten die iemand ervaart, komen niet altijd overeen met de afwijkingen die zichtbaar zijn op een röntgenfoto of MRI-scan. Mensen met duidelijke slijtage kunnen nauwelijks klachten hebben, terwijl anderen met relatief geringe afwijkingen juist veel pijn ervaren.
De meest voorkomende symptomen van spondylose zijn:
- Chronische nek- of rugpijn.
- Stijfheid van de wervelkolom, vooral na rust.
- Verminderde beweeglijkheid van de nek of rug.
- Spierverkramping of spierspanning.
- Uitstralende pijn naar armen of benen wanneer een zenuw geïrriteerd raakt (radiculopathie).
- Tintelingen, een doof gevoel of spierzwakte bij zenuwbeknelling.
Diagnose
De diagnose wordt gesteld op basis van het verhaal van de patiënt, lichamelijk onderzoek en beeldvormend onderzoek zoals een röntgenfoto, CT-scan of MRI. Hierbij wordt gekeken naar slijtage van de tussenwervelschijven, vernauwing van de tussenwervelruimte en eventuele botuitsteeksels.
Behandeling van spondylose
De behandeling is afhankelijk van de ernst van de klachten. In de meeste gevallen wordt gekozen voor een conservatieve behandeling.
Deze kan bestaan uit:
- Pijnstillers en ontstekingsremmende medicatie.
- Oefentherapie onder begeleiding van een fysiotherapeut.
- Houdings- en bewegingsadviezen.
- Spierversterkende oefeningen voor rug- en buikspieren.
- Blijven bewegen om de mobiliteit van de wervelkolom te behouden.
Wanneer de slijtage leidt tot een vernauwing van het wervelkanaal (spinale stenose) of wanneer zenuwen langdurig bekneld raken, kan een operatie noodzakelijk zijn. Tijdens een chirurgische ingreep wordt extra botweefsel verwijderd om de zenuwen meer ruimte te geven en de druk te verminderen.
Prognose
Spondylose is een chronische aandoening die niet volledig kan worden genezen. Met een combinatie van een actieve leefstijl, gerichte oefentherapie en goede pijnbestrijding kunnen de meeste mensen hun klachten echter goed onder controle houden. Vroege behandeling en voldoende beweging helpen om de beweeglijkheid van de wervelkolom zo lang mogelijk te behouden en de kwaliteit van leven te verbeteren.
